فیلم پارازیت کره ای

پارازیت (Parasite) با برنده شدن نخل طلایی کن، تمامی صحبت‌ها و نظرات منتقدان را متوجه خود کرده است و عملاً جهان فیلم‌های غیر انگلیسی امسال (حالا منصفانه یا غیر منصفانه) به پارازیت محدود شده است.

پارازیت فیلمی بی‌نظیر است که فیلم‌نامه‌اش با دقت و وسواس مثال‌زدنی نوشته شده و تصاویرش برازنده‌ی کارگردان فیلم «خاطرات قتل» و «میزبان» بونگ جون هو است. کارگردانی که نزدیک به بیست سال است ذهن و تخیل طرفداران سینمای کره و به طور کلی شرق دور را به تصرف خود در آورده است.

بونگ جون هو استاد به تصویر کشیدن کابوس‌هایی با پلات‌های دقیق است. از این رو برازنده است که فیلم آخرش هم یک پارودی (هجو) وحشت و در ضمن داستانی جنایی باشد.

ممکن است به نظر برخی منتقدان فیلمی بیش‌‌ازحد طولانی باشد ولی برای کسانی که با سبک کارگردان آشنا هستند مشخص است که جزئیات بی‌نظیری که او با حساسیت و نکته‌سنجی به روایت اضافه می‌کند، آن طعم ویژه‌ای را به داستان می‌دهد که ما را مشتاق تماشایش می‌کند و آن را از یک طنز سیاه معمولی فراتر می‌برد.

داستانی در مورد حسادت طبقاتی، تمایل به ترقی، مادی‌گرایی، واحد‌های خانواده‌ی پدرسالار و ایده‌ی داشتن یا نداشتن خدمتکار است.

فراتر از آن می‌شود آن را فیلمی در مورد وحشت طبقات بالادست جامعه نسبت به طبقات پایین‌دست دانست.

حتی در جایی فیلم طعنه‌ای به روابط شکننده‌ی دو کره‌ی شمالی و جنوبی است که در بدبینی، نزدیکی توأم با نفرت و وحشت آخرالزمانی کنار همدیگر زندگی می‌کنند.

 

فیلم‌های جدید با ژانر وحشت طبقاتی

ولی این اولین فیلمی نیست که در مورد وحشت طبقاتی می‌بینیم. در سالی که گذشت فیلم‌های وحشت/کمدی دیگری هم در همین ژانر ساخته شده‌اند. از جمله Knives Out و Us و Joker و همین چند وقت پیش شاهد فیلم‌هایی چون Sorry to bother you و Get Out در همین باره بودیم.

فیلم‌های قبلی خود بونگ جون هو مثل Snow Piercer هم به موضوع وحشت طبقاتی و درگیری طبقه‌های مختلف جامعه و نفرت و عدم اطمینانی که به هم دارند می‌پردازند. این با جو کلی جهانی که بیشتر جوانان هزاره‌ای در آن حس می‌کنند از نظر اقتصادی کلاه سرشان رفته هم هم‌راستاست.

 

چرا پارازیت مستحق اسکار امسال است؟

ولی چیزی که می‌تواند اسکار امسال را متفاوت کند این است که به جای ۱۹۱۷ (که به احتمال قوی برنده‌ی اسکار بهترین فیلم خواهد شد) پارازیت برنده‌ی اسکار بهترین فیلم شود. چندین دلیل وجود دارد که چرا این فیلم می‌تواند بهترین انتخاب امسال برای برنده شدن باشد:

اول از همه این که پارازیت به معنی واقعی کلمه بهترین فیلم امسال است. با نگاهی به تاریخ برنده‌های اسکار می‌توان متوجه شد که چنین اتفاقی در سال‌های گذشته به ندرت رخ داده است.

دومین خوبی این انتخاب این است که برای اولین بار یک کشور بجز آمریکا برنده‌ی اسکار بهترین فیلم می‌شود و برنده شدن کره‌ی جنوبی (با توجه به سینمای مترقی‌اش) می‌تواند قدمی سمبلیک در راستای شکست تفوق جهانی سینمای آمریکا باشد.

سومین دلیل می‌تواند این باشد که پارازیت از نظر هنری فیلمی برازنده‌ی این عنوان است. داستان یک خانواد‌ه‌ی فرودست اجتماعی که به تدریج راه خود را در خانه‌ی یک خانواده‌ی ثروتمند باز می‌کنند و داستانی در مورد داشتن و نداشتن را به تصویر می‌کشد. ب

رنده شدن پارازیت ورای خود فیلم پارازیت معنایی نمادگرایانه دارد. لحظه‌ای فرهنگی را به تصویر می‌کشد که می‌تواند به اسکار اجازه دهد یک بار هم شده بهترین فیلمش منعکس‌کننده‌ی دغدغه‌های لحظه‌ی حال باشد.

از سوی دیگر پارازیت یکی از بهترین فیلم‌های ساخته شده در ژانر خودش است. در مقام مقایسه می‌توان دید که مثلاً جوکر، فیلمی که سعی می‌کند از مسیر مشابهی به دغدغه‌های اجتماعی بپردازد ولی زمان خود را در دهه‌ی ۱۹۸۰ و در فاصله‌ای امن نگه می‌دارد و در ضمن به ترتیب واضحی اوماژی به فیلم‌هایی چون شاه کمدی و راننده تاکسی اسکورسیزی است و در نهایت به شدت ساختگی و غیر اوریجینال به نظر می‌رسد.

هرچند بسیاری بازی خوئاکیم فینیکس را به درستی تحسین کرده‌اند و در مورد زیبایی‌های بصری فیلم، پلات و ایده‌های داستانی‌اش صحبت کرده‌اند، در مقام مقایسه می‌توان گفت جوکر فیلم دقیقی نیست. جزئیات خاصی ندارد و فاصله‌ی طبقاتی و جنگ طبقات در آن در حد کاریکاتوری از واقعیت تقلیل پیدا می‌کند. در نهایت روایت «ما در برابر آن‌ها»ی جوکر از نمایش پیچیدگی‌های جریان‌های پوپولیست دنیای امروز باز می‌ماند.

اینجا جایی است که پارازیت پیروز می‌شود و پرچم ایده‌ی مبارزه‌ی اجتناب‌ناپذیر طبقات اجتماعی را بلند می‌کند.

 

فیلم انگل (پارازیت) را در کاناپه ببینید

 

نقطه‌ی به هم رسیدن کره و دنیا

در پارازیت شما شاهد دو سنت سینمایی هستید که یکی جهانی و دیگری کره‌ای است. بخش جهانی در مورد روابط پیچیده و بسیار نزدیک خدمتکار و ارباب است. داستان‌های این‌چنینی معمولاً موقعیت‌های طنز آمیخته با تنشی ایجاد می‌کنند که از این واقعیت سرچشمه می‌گیرد که خدمتکار از رازهای ارباب خود آگاه است.

«بازمانده‌ی روز» کازوئو ایشی‌گورو و «خدمتکار» اثر جوزف لوسی در محیط کابوس‌وار مشابهی این هتاکی و گذر از حریم را به نمایش می‌گذارند. ولی در پارازیت این موضوع چندین بار قوی‌تر است. به این دلیل ساده که تعداد کسانی که به هم نزدیک می‌شوند (خدمتکاران/اربابان) بسیار زیاد است.

لحظاتی در داستان هست که شما حس می‌کنید بونگ جون هو مانند شعبده‌باز/آکروباتیستی است که بشقاب‌های بسیاری را روی چوب در دست می‌گرداند و توپ‌های بسیاری را هم زمان توی هوا دارد. همین موضوع باعث می‌شود قسمت دوم داستان، طنز کمتر، جدیت بیشتر و وحشت بیشتری داشته باشد.

پارازیت در ضمن از سنت سینمایی کره‌ای داستان‌های تریلر خدمتکار/اربابی همچون فیلم ۱۹۶۰ کیم کی‌یونگ «خدمتکار» (که سال ۲۰۱۰ توسط ایم سانگ سو بازسازی شد) و The Handmaiden شاهکار پارک چان ووک، کارگردان اولد بوی، تبعیت می‌کند. موضوعی که به ما یادآوری می‌کند داستان در کشوری می‌گذرد که کپیتالیسم اثر بسیار مشخصی بر آن گذاشته است.

از گانگام استایل تا پارازیت به نظر می‌رسد مردم کره‌ی جنوبی روایت متفاوتی از کپیتالیسم برای گفتن دارند که شاید به علت این غریبه بودنش و غیر معمول بودنش، این همراهی عجیب و غیر منتظره‌اش با طنز، برای ما لذت متفاوتی داشته باشد.

چون وقتی امثال تاد فیلیپس از کپیتالیسم و جنگ طبقات صحبت می‌کنند در نهایت صدایی آشنا و تکراری دارند که در حد همان طنز سیاه و خیلی وقت‌ها بدون جزئیات و صاف و ساده باقی می‌ماند. در صورتی که وسواس حیرت‌انگیز کارگردان‌های کره‌ای با جزئیات نوع روایت‌گری آن‌ها را برای مسائل پیچیده‌ای همچون حمله به کپیتالیسم مناسب‌تر می‌کند.

 

نظر نهایی: ببینیم؟

پارازیت و دیگر آثار بونگ جون هو از نظر ارزش هنری هرگز از همتاهای آمریکایی خود شکست نمی‌خورند. درست است که سبک فیلم‌سازی و منطق روایی ممکن است برای بیننده‌ی آشنا به سبک غربی کمی ناجور به نظر برسد. ولی در نهایت کادر به کادر فیلم پارازیت را می‌توان آثاری هنری در نظر گرفت.

در نهایت فیلم به حدی جزئیات دارد که پیشنهاد می‌کنم یا فیلم را چند بار ببینید و یا هنگام دیدن فیلم نهایت دقت را داشته باشید چون بخش مهمی از داستان‌گویی پارازیت در جاهایی از صحنه اتفاق می‌افتد که لزوماً انتظارش را ندارید.

 

فیلم انگل (پارازیت) را در کاناپه ببینید

آخرین نقدها

دیدگاه خود را وارد نمایید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *